Bài viết: Florian Naumann

Kể từ cuộc bầu cử quốc hội Nga gần đây nhất, Vladimir Putin tiếp tục siết chặt kiểm soát. Một chuyên gia giải thích người dân Nga đang phản ứng như thế nào.

Nga sẽ “bầu” một quốc hội mới vào Chủ nhật, lần đầu tiên kể từ khi quân đội Nga tiến hành cuộc xâm lược toàn diện Ukraine vào năm 2022. Các chuyên gia về Nga thường đặt từ “bầu cử” trong dấu ngoặc kép, bởi không gian chính trị đối lập đã bị thu hẹp nghiêm trọng.

Nhân vật đối lập nổi bật nhất, Alexei Navalny, đã qua đời trong trại giam. Những đối thủ nổi tiếng khác của chế độ, chẳng hạn Alexei Yashin, đã bị đưa ra nước ngoài thông qua các cuộc trao đổi tù nhân.

Ngay cả Yabloko, một đảng có quan điểm phản đối chiến tranh nhưng trước đây vẫn được xem là lựa chọn thay thế cuối cùng cho các đảng trung thành tuyệt đối với Putin, gần đây cũng bị Điện Kremlin loại khỏi cuộc bầu cử.

Tuy nhiên, theo chuyên gia về Nga Daria Khrushcheva, vẫn tồn tại những hoạt động chính trị nhất định trong nước. Trao đổi với Frankfurter Rundschau của Ippen.Media, bà cho rằng tình hình hiện nay có thể cho thấy những điều mà Điện Kremlin thực sự lo ngại.

“Bầu cử” gắn chặt với việc chiến tranh có tiếp diễn hay không

“Vấn đề bầu cử gắn chặt với câu hỏi liệu chiến tranh có tiếp tục hay không”, nhà nghiên cứu Slav học người Nga tại Đại học Ruhr Bochum nói trước cuộc bầu cử Duma diễn ra từ thứ Sáu đến Chủ nhật.

Theo bà, người dân Nga hiện ít quan tâm đến bản thân cuộc bầu cử hơn, mà chủ yếu suy nghĩ về câu hỏi:

“Điều gì sẽ xảy ra sau cuộc bầu cử?”

Trong đó có những lo ngại như:

• một làn sóng động viên quân sự mới;
• chiến tranh tiếp tục leo thang;
• một làn sóng đàn áp mới.

Trên thực tế, vấn đề động viên quân sự đã được đặt ra từ một thời gian, trong bối cảnh tình hình chiến trường đang khó khăn đối với Nga. Theo bài báo, sau cuộc bầu cử, Putin có thể coi đây là một “cửa sổ cơ hội” thích hợp để tiến hành một đợt động viên mới.

Tuy nhiên, theo Khrushcheva, không ai ở Nga thực sự nghi ngờ về kết quả của cuộc bỏ phiếu.

Đảng Yabloko bị loại: “Giới cầm quyền sợ mọi biểu hiện bất mãn”

Khrushcheva cho biết bà khó đánh giá có bao nhiêu người Nga thực sự coi cuộc bầu cử này là một cuộc bầu cử nghiêm túc.

Tuy nhiên, trong phe đối lập hiện có thể thấy hai thái độ.

Một là làm theo lời kêu gọi của Yulia Navalnaya, góa phụ của Alexei Navalny, bỏ phiếu cho bất kỳ đảng nào ngoại trừ đảng Nước Nga Thống nhất của Putin.

Hai là phản ứng bằng sự mỉa mai và châm biếm.

Một bộ phận người dân Nga nghi ngờ rằng chính quyền đã biết trước “kết quả thực sự” của cuộc bầu cử, bất kể kết quả cuối cùng được công bố như thế nào.

Cùng thời điểm đó, Nga cũng tổ chức các cuộc bầu cử khu vực và địa phương. Các cuộc bỏ phiếu cũng diễn ra tại những vùng lãnh thổ Ukraine mà Nga tuyên bố sáp nhập, điều mà cộng đồng quốc tế coi là vi phạm luật pháp quốc tế.

Việc ngay cả Yabloko, vốn từ lâu được coi là một lực lượng đối lập tương đối “vô hại”, nay cũng bị loại khỏi danh sách tranh cử Duma, theo Khrushcheva là dấu hiệu cho thấy:

“Giới cầm quyền sợ mọi hình thức bất mãn.”

Theo bà, việc Yabloko lấy hòa bình làm nội dung trọng tâm có thể đã đóng vai trò nhất định trong quyết định loại đảng này.

Ban đầu, Yabloko được đăng ký tham gia bầu cử. Nhưng sau đó đảng này nhanh chóng thu hút sự quan tâm tương đối lớn.

Theo chuyên gia thống kê Boris Ovchinnikov, số lượt tìm kiếm trên công cụ tìm kiếm Yandex của Nga đối với các từ khóa “bầu cử” và “Yabloko” đã tăng vọt, gần tương đương mức độ tìm kiếm về đảng Nước Nga Thống nhất của Putin.

Tuy nhiên, điều này không nhất thiết chứng minh người tìm kiếm có ý định bỏ phiếu cho Yabloko. Ovchinnikov cho rằng sự quan tâm dành cho đảng này chủ yếu mang tính tích cực.

Yulia Navalnaya và Alexei Yashin cũng kêu gọi cử tri bỏ phiếu cho Yabloko.

Sau đó, Điện Kremlin đã can thiệp thông qua một quyết định của tòa án, với lý do được đưa ra là Yabloko vi phạm các quy định về bầu cử.

Lãnh đạo đảng Lev Schlosberg cũng bị kết án 11 năm tù vào ngày 17/8.

Tuy vậy, Yabloko không bị cấm hoàn toàn. Các thành viên của đảng vẫn tiếp tục hoạt động tại Nga, trong đó có Phó Chủ tịch Sergei Rybakov.

Yabloko tìm cách tiếp cận giới trẻ Nga

Theo Khrushcheva, Yabloko hiện đặc biệt hướng tới giới trẻ.

Đảng tổ chức các cuộc gặp tại nhiều khu vực khác nhau của Nga.

Khrushcheva nói rằng điều quan trọng nhất là “hỗ trợ lẫn nhau” và cho những người trẻ phản đối chiến tranh cũng như chính quyền hiện tại thấy rằng họ không đơn độc và vẫn có những người cùng quan điểm.

Theo bà, nhiều người trẻ Nga muốn đặt câu hỏi và tự hình thành quan điểm riêng.

Tuy nhiên, kiểu hoạt động chính trị này hiện cũng có thể tiềm ẩn nguy hiểm trong môi trường chính trị Nga.

Dù vậy, chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng Sergei Rybakov không phải Alexei Navalny.

Phong cách chính trị và cách ông thể hiện quan điểm hoàn toàn khác Navalny. Việc hoạt động của Rybakov và Yabloko cuối cùng sẽ dẫn tới đâu hiện vẫn chưa rõ.

Bầu cử Duma dưới thời Putin: “Một dấu hiệu của sự yếu thế”

Theo bài viết, các điều kiện tổ chức bầu cử ở Nga đã thắt chặt hơn đáng kể so với cuộc bầu cử Duma năm 2021.

Những người bị chính quyền Nga gắn nhãn “điệp viên nước ngoài” (foreign agents) và những người bị kết án vì tội danh “chủ nghĩa cực đoan” không được phép tranh cử.

Đối với nhóm bị kết án vì “chủ nghĩa cực đoan”, lệnh cấm có thể kéo dài cho tới khi họ chấp hành xong án và thêm 5 năm sau đó.

Theo chuyên gia về Nga Sabine Fischer trong một phân tích của Viện Đức về Các vấn đề Quốc tế và An ninh (SWP), quy định này ảnh hưởng tới hàng nghìn người, trong đó có “toàn bộ phe đối lập chính trị và xã hội dân sự độc lập”.

Lần gần nhất các quan sát viên bầu cử của OSCE được triển khai là trong cuộc bầu cử tổng thống Nga năm 2018.

Ngoài ra, việc cuộc bầu cử được tổ chức trong ba ngày cũng có thể khiến việc kiểm soát và xác minh kết quả trở nên khó khăn hơn. Bên cạnh đó là sự gia tăng của tuyên truyền và việc sử dụng công nghệ mới.

Theo Khrushcheva, 33 khu vực của Nga áp dụng hình thức bỏ phiếu điện tử.

Thăm dò dư luận cũng không phản ánh đầy đủ thực tế

Khrushcheva cho rằng các cuộc thăm dò dư luận ở Nga cũng không phản ánh một cách đáng tin cậy tình hình thực tế, tương tự như kết quả bầu cử sắp được công bố.

Dù vậy, vẫn có các cuộc thăm dò.

Chẳng hạn, Trung tâm Levada, tổ chức cũng bị chính quyền Nga xếp vào danh sách “điệp viên nước ngoài”, ghi nhận vào tháng 8 rằng tỷ lệ ủng hộ Putin ở mức 76%.

Đây vẫn là một con số rất cao, đặc biệt trong bối cảnh Nga đang đối mặt với nhiều vấn đề kinh tế và xã hội.

Tuy nhiên, đó cũng là mức giảm đáng kể: theo số liệu được bài báo dẫn lại, hai năm trước, vào tháng 9/2025, Levada ghi nhận tỷ lệ ủng hộ Putin ở mức 87%.

Nghị sĩ đối ngoại thuộc CDU Jürgen Hardt cho rằng Putin biết sự ủng hộ dành cho ông có thể giảm trong bối cảnh lạm phát và những tổn thất lớn trong chiến tranh Ukraine.

Theo Hardt, đây cũng có thể là một trong những lý do khiến việc loại Yabloko khỏi cuộc bầu cử được ông mô tả là “một dấu hiệu của sự yếu thế”.

Tuy nhiên, chuyên gia Khrushcheva không cho rằng những người không bỏ phiếu cho Nước Nga Thống nhất sẽ gặp nguy hiểm trực tiếp tại hòm phiếu.

Có thể có áp lực đối với nhân viên nhà nước, nhưng nhìn chung, theo bà:

“Các đảng được phép tham gia cuộc bầu cử thực tế đã được lựa chọn từ trước.”

Nguồn được bài báo dẫn: Daria Khrushcheva; phân tích của SWP Another sham election in Russia; phát biểu của Jürgen Hardt; Trung tâm Levada và nghiên cứu riêng của tác giả.

Russlands vielsagende „Wahl“ im Ukraine-Krieg – Putin fürchtet „jede Form von Unmutsbekundung“